Z przyjemnością informujemy, że ukazał się kolejny artykuł naukowy na podstawie danych zgromadzonych w portalu Zwierzęta na Drodze. Artykuł został opublikowany w międzynarodowym czasopiśmie Scientific Reports i jest dostępny w zakładce Publikacje Rejestru lub na stronie czasopisma.
Jest to ważna praca, stanowiąca pierwsze tak szerokie podsumowanie zagadnień związanych ze śmiertelnością zwierząt na drogach w Polsce, zaprezentowane na forum międzynarodowym. Wyróżnia ją zwłaszcza zastosowana międzytaksonowa analiza porównawcza (porównanie czterech gromad kręgowców lądowych) oraz ogólnokrajowy zasięg. Choć śmiertelność zwierząt na drogach jest liczona w milionach i stanowi dobrze znany problem globalny, nieliczne są opracowania charakteryzujące go w tak dużej skali przestrzennej i w pełnym spektrum ofiar. Wynika to z braku odpowiednich danych – w wielu krajach systemy rządowe (realizowane przez policję czy służby drogowe) są zainteresowane raczej kolizjami ze zwierzętami dużymi, zaś bazy ukierunkowane przyrodniczo mają charakter lokalny. Nasza publikacja wykorzystuje walory portalu Zwierzęta na Drodze, takie jak ogólnopolska skala oraz rejestrowanie kolizji z udziałem wszystkich lądowych kręgowców.
Praca analizuje dane zgromadzone w Rejestrze do końca 2022 roku. Wśród ok. 29000 zarejestrowanych ofiar najwięcej dotyczyło ssaków i płazów, następnie ptaków i gadów (proporcja odpowiednio 8:8:5:1). Stwierdzono 205 gatunków stanowiących ok. 55% lądowej fauny krajowej, w tym wiele gatunków zagrożonych. Przeanalizowano statystycznie czynniki mogące mieć związek ze wskaźnikami śmiertelności, takie jak rozmieszczenie gatunku w Polsce, masa ciała, siedliska i fenologia zdarzeń. Publikacja zawiera też załącznik z usystematyzowanym wykazem zarejestrowanych ofiar oraz przykładowymi mapami gatunkowymi rozmieszczenia kolizji. Ogólnie, publikacja ta pokazuje wartość materiałów gromadzonych w sposób systematyczny i potwierdza, że nauka obywatelska może dostarczać unikatowych danych pozwalających badać zjawiska w dużej skali, trudne do uchwycenia metodami tradycyjnymi.
Artykuł jest także wyrazem wdzięczności wobec wszystkich Współpracowników naszego portalu. Wyraziliśmy ją w podziękowaniach artykułu, ale pragniemy powtórzyć również tutaj. Dzięki Państwa zaangażowaniu, systematyczności oraz wieloletniej pracy terenowej możliwe było zgromadzenie unikalnego zbioru danych obejmującego obserwacje z całej Polski, a następnie ich naukowe opracowanie. Walor dużej skali przestrzennej i czasowej został dostrzeżony przez recenzentów i redakcję Scientific Reports, umożliwiając zaprezentowanie polskich wyników na arenie międzynarodowej. Serdecznie za to dziękujemy!
Dane bibliograficzne:
Wuczyński A., Kustusch K., Stolarz P., Wuczyński M., Grilo C., Neves T., Morelli F. 2026. Patterns of wildlife-vehicle collisions in Poland: a cross-taxonomic analysis of a nationwide citizen science dataset. Scientific Reports 16: 20754. https://doi.org/10.1038/s41598-026-52546-z